7. ᾿Εκκλησιαστικὴ μουσική — ἱστορία, θεωρία, μελοποιήσεις ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ ΜΟΥΣΙΚΩΝ ΤΗΣ ΨΑΛΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Λ

 

ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ ΜΟΥΣΙΚΩΝ

ΤΗΣ ΨΑΛΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

 

Λ

 

Λέσβιος Γεώργιος. τὸ 1828 ὁ μουσι­κο­δι­δά­σκαλος Γεώργιος Ντου­μανέλης ὁ Λέσβιος εἶχε πα­ρουσιάσει στὴν Αἴ­γι­να μία δική του σημειο­γραφία, τὸ γνωστὸ «λέ­σβιο σύστημα», τὸ ὁποῖο καταρ­γοῦσε τὴν νέα μέθοδο τῶν τριῶν δι­δα­­σκάλων. μάλιστα καταρτίστηκε καὶ διάταγμα τοῦ Καποδί­στρια, μὲ τὸ ὁποῖο τὸ σύστημα τοῦ Γεωργίου Λεσβίου ἔγινε δεκτὸ ἀπὸ τὴν κυβέρνηση καὶ ἄρχισε νὰ διδάσκεται ἐπισήμως στὴν «μουσικὴ σχο­λὴ» καὶ στὸ «ὀρφανοτροφεῖο» Αἰγίνης. ἀντίθετοι στὸ καινοφανὲς λέ­σβιο σύστημα στάθηκαν ἐξαρχῆς στὴν μὲν Κων­σταν­τινούπολι ὁ πρω­το­ψάλτης Κωνσταντῖνος Βυζάντιος συμπαραστατούμενος ἀπὸ τὸν δομέστι­κό του Στέφανο Μιχαὴλ τὸν Βυζάντιο, τὸν Θεόδωρο τὸν Φωκαέα καὶ τὸν Στέφανο Μωυσιάδη τὸν Κούτρα, στὴν δὲ ᾿Αθήνα ὁ Σμυρναῖος πρω­το­ψάλ­της Ζαφείριος Ζαφειρόπουλος. τὸ σύστημα τοῦ Γεωργίου Λε­σβίου κα­τα­δι­­κάστηκε καὶ ἐπισήμως τὸ 1846 μὲ πατριαρχικὴ ἐγκύ­κλιο τοῦ ᾿Ανθίμου τοῦ F΄, ὅμως ἀρχικὰ τόση ἦταν ἡ διάδοσίς του ὄχι μό­νον στὴν ἐλεύθερη ῾Ελλάδα, ἀλλὰ καὶ στὰ νησιὰ τοῦ Αἰγαίου καὶ στὴν Μικρὰ ᾿Ασία, ὥστε φάνηκε ὅτι πλέον εἶχε καθιερωθῆ, ὅπως θριαμ­βο­λογοῦσε ὁ ἴδιος ὁ ἐφευ­ρέτης του. λόγῳ ὅμως τῆς πατριαρχικῆς ἐγκυ­κλίου καὶ τῆς ἀντιστάσεως τῶν πα­τρι­αρχικῶν ψαλτῶν τὸ λέσβιον σύ­στημα ἄρχισε στα­διακῶς νὰ πέ­φτῃ σὲ ἀφάνεια, ὡσότου λησμονήθηκε καὶ ἔμεινε μόνο ὁ ἀπόηχός του. ἔργα τοῦ Γεωργίου Λεσβίου μὲ πληροφορίες γιὰ τὸν ἴδιο καὶ τὸ μουσικό του σύστημα· «᾿Α­να­στασιμάταριον νέον ἀργοσύντομον», ἐν ᾿Αθήναις 1840· «Μελίφωνος Τερψινόη», ἐν ᾿Αθήναις, τόμος α΄ 1847, τόμος β΄ 1848· «῾Ο τέταρτος θρί­αμ­βος», ᾿Αθήνῃσιν 1848· «᾿Αναστασιματάριον ἀρ­γο­σύντομον», ἐν ᾿Αθήναις 1865.

    Λιβιτσάνος ᾿Ιωάννης. γεννήθηκε τὸ 1946 στὸν Καβάλο Λευκάδος. τὰ πρῶτα πρακτικὰ μαθήματα τῆς ψαλτικῆς τέχνης τὰ ἔλαβε ἀπὸ τὸν πατέρα του Ξενοφῶντα Λιβιτσάνο, ἱεροψάλτη τοῦ χωριοῦ. στὴν ἐκκλησια­στικὴ σχολὴ Κορίνθου ἔμαθε τὰ πρῶτα μαθήματα τῆς ἐκκλησιαστικῆς παραση­μαντικῆς (ἐλλείψει καθηγητοῦ μουσικῆς) ἀπὸ τὸν συµµαθητή του Δηµήτριο Κοψιδᾶ, πρωτοπρεσβύτερο σήµερα στὴν μητρόπολη Βεροίας, Ναούσης καὶ Καµπανίας, καὶ κατόπιν ἀπὸ τὸν καθηγητὴ τῆς σχολῆς Δηµήτριος Μπονά­τσο. τὸ 1968 γνωρίστηκε μὲ τὸν πρωτοψάλτη Χρύσανθο Θεοδοσόπουλο, δίπλα στὸν ὁποῖο µαθήτευσε γιὰ 20 χρόνια, καὶ ἔγινε βα­σι­κὸ στέλεχος τῆς χορῳδίας τοῦ ἁγίου Δηµητρίου. ἔλαβε τὸ πτυχίο τῆς θεολογικῆς σχολῆς τοῦ «᾿Αριστοτελείου πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης», τὸ πτυχίο βυζαντινῆς μουσικῆς ἀπὸ τὸ «Μακεδονικὸ ᾠδεῖο Θεσσαλονίκης» καὶ τὸ δίπλωµα βυ­ζαντινῆς μουσικῆς (μουσικοδιδασκάλου) ἀπὸ τὴν ἀντίστοιχη σχολὴ τῆς μη­τροπόλεως Θεσσαλονίκης. διετέλεσε εἰδικὸς γραµµατεὺς τοῦ σωµατεί­ου ἱεροψαλτῶν Θεσσαλονίκης «᾿Ιωάννης ὁ Δαμασκηνός» (1970-1985), καὶ γραµ­µατεὺς τῆς σχολῆς βυζαντινῆς μουσικῆς τῆς μητροπόλεως Θεσσαλο­νίκης (1970-2004), ὅπου δίδαξε γιὰ 30 χρόνια τὰ µαθήµατα «ὑµνολογία», «λειτουργική», «τυπικό», καὶ «ἱστορία τῆς βυζαντινῆς μουσικῆς», καὶ γιὰ µία πεν­ταετία (2004-2009) «θεωρία καὶ πρᾶξι τῆς βυζαντινῆς μουσικῆς». συνεργάστηκε μὲ τοὺς πρωτοψάλτες Χρύσανθο Θεοδοσόπουλο, Ἀθανάσιο Καραµάνη, Χαρίλαο Ταλιαδῶρο, Ἀθανάσιο Παναγιωτίδη, Βασίλειο Σπυρι­δόπουλο, καὶ ἄλλους µεγάλους ψάλτες τῆς Θεσσαλονίκης. μετὰ τὴν συντα­ξιοδότησί του ἀπὸ τὴν δευτεροβάθµια ἐκπαίδευση παραµένει µάχιµος ἱεροψάλτης, καὶ ἀπὸ τὸ 1996 µέχρι σήµερα κατέχει τὸ δεξιὸ ἀναλόγιο τοῦ ἱεροῦ ναοῦ Ζωοδόχου Πηγῆς στὸν ῞Αγιο Ἀθανάσιο Θεσσαλονίκης.